Ekūnasaṭṭhima pariccheda

Caturājacariya niddeso

1.

Tadārañño nujāmittā, tassa puttā tayo’pi ca;

Mahāmaccā cayatayo, tathā yatanavāsino.

2.

Tabbete ādipādassa, rohaṇe vasato sato;

Anārocāpayitvāna, bhūpālamatasāsanaṃ.

3.

Sambhūyamantayitvāna, samānacchandataṃ gatā;

Adaṃsu yuvarājassa, laṅkārajjābhisecanaṃ.

4.

Oparajje nivesesuṃ, mānabharaṇanāmakaṃ;

Kumāraṃ pubbacāritta-maggaṃ laṅghittha te’khilā.

5.

Tayo’tha bhātaro sabbe, te māṇabharaṇādayo;

Jayabāhumahīpāla-sahitā sahasā tadā.

6.

Muttāmaṇippabhūtikaṃ, ratanaṃ sārasammataṃ;

Sabbaṃ hatthagataṃ katvā, vāhanañca gajādikaṃ.

7.

Sakalaṃ balamādāya, pulatthinagarā tadā;

Khippaṃ taṃ vikkamabhujaṃ, gaṇhisāmā’ti nikkhamuṃ.

8.

Sutvā pavattiṃ sakalaṃ, imaṃ vikkamabāhuso;

Tā tassantimasakkāraṃ, vidhātuṃ handano labhiṃ.

9.

Idāni khippaṃ gantvāna, pulatthinagaraṃ tahiṃ,

Tā tassāḷāhanaṭṭhāna dassane neva so ahaṃ.

10.

Sokabhāraṃ vinodessaṃ, mama ceto gataṃ iti;

Katadaḷha vavatthāno, viniggamma tato purā.

11.

Pulatthipuramāgacchaṃ, ādipādo’ti sāsaso;

Sattaṭṭhasatasaṅkhena, balena parivārito.

12.

Antarālapatheyeva, guttahālakamaṇḍale;

Gāme pana samukkavhe, disvā senaṅgamāgataṃ.

13.

Mahantaṃ yuddhasannaddhaṃ, ekavīro bhayātiko;

Yujjhitvā te palāpesi, khaṇeneva disodisaṃ.

14.

Tayo te bhātaro tattha, sampattāva jayā tato;

Abhimānuddhatā khippaṃ, annayha balavāhanaṃ.

15.

Ādipādakajambūti, vissutamhi padesake;

Saṅgāmesuṃ parājesi, bhiyyo yujjhittha so tayo.

16.

Tatiyaṃ kaṭagāmasmiṃ, kāḷavāpyaṃ catutthakaṃ;

Pañcamaṃ uddhaṭadvāre, chaṭṭhaṃso paṅkavelake.

17.

Tehi yuddhaṃ karitvāna, gahītavijayo sadā;

Pulatthipuramāgañci, sahāmacca parijjano.

18.

Sacintitakkameneva, passitvāḷāhanaṃ pitu;

Vidūritamahāseko, laddhassāso purevasaṃ.

19.

Dukkhe sahāya bhūtāna-mattano so yathārahaṃ;

Amaccānamadā sabba-bhoge ṭhānantare hi so.

20.

Bhaṭānañcāpi sabbesaṃ, sahāyātānamattano;

Anurūpamadā vuttiṃ, saraṃ dukkhasahāyataṃ.

21.

Māṇābharaṇabhūpopi, saddhiṃ sesehi bhātūhi;

Karitvā rohaṇaṃ passaṃ, rohaṇañca sahatthagaṃ.

22.

Tato kittisirīmeghe, sadvādasasahassakaṃ;

Raṭṭhaṃ datvāna vasituṃ, tahiṃyeva samādisi.

23.

Āṇatto bhātarākitti-sirīmegho janādhipo;

Gantvā vasi puretattha, mahānāgahulavhaye.

24.

Sirīvallabhanāmassa, kumārassāpi cādisi;

Desamaṭṭhasahassavhaṃ, datvāna vasituṃ tahiṃ.

25.

Tatheva sopi gantvāna, uddhanadvāranāmakaṃ;

Gāmaṃ katvā rājadāniṃ, vasanto anusāsitaṃ.

26.

Sayañca sahasenāya, gantvā dakkhiṇapassakaṃ;

Vīrabāhūti paññāto, puṅkhagāmaṃ samāvasi.

27.

Mātā ca tiṇṇaṃ bhātūnaṃ, jayabāhu ca bhūmipo;

Nivasiṃsu tadā kitti-sirimeghassa santike.

28.

Tato saṃvacchare’tīte, te māṇabharaṇādayo;

Tenattani kataṃ yuddhe, sabbaṃ vikkamabāhunā.

29.

Durārohaṃ mahantaṃ taṃ, parājayatarābhavaṃ;

Anussarantabahuso, abhimānasamunnatā.

30.

Muddhābhisittarājūna-mekākīrājaraṭṭhakaṃ;

Vināyamabhisekena, kathaṃ nāmānubhossati.

31.

Iti issā parattañca, yātā saṅgayhasāvake;

Bhiyyo sambhūyasaṅgāma-karaṇatthāya nikkhamuṃ.

32.

Sutvā tamatthaṃ dūtehi, so vikkamabhujopi ca;

Agā tesaṃva visayaṃ, mahāsenāpurakkhato.

33.

Dese dakkhiṇake bodhi-senapabbatagāmake;

Yujjhitvā te parājesi, tayo vikkamabāhuso.

34.

Ripavo dāni me sabbe, ummūlessāmahaṃ iti;

Palāyante nubandhittha, padānupadikaṃ’va te.

35.

Te ca duggaṃ palāyiṃsu, pañcayojanaraṭṭhake;

Khippaṃ pāvekkhi kalyāṇiṃ, so’pi te gahaṇatthiko.

36.

Vīro ariyadesiyo, vīradevoti pākaṭo;

Paḷandīpissaro eko, bhūsaṃ sahasiko tadā.

37.

Saddhiṃ sūrehi yodhehi, mahātitthamhi otari;

Kātuṃ hatthagahaṃ sakkā, laṃkādīpanti cintiya.

38.

So vikkamabhujo sutvā, pavattiṃ bhūbhujo tadā;

Yāvatā nātra laṃkāyaṃ, laddhogāho bhavissati.

39.

Tāva ummūlanīyoti, kalyāṇimhā viniggato;

Mahātitthamhi mannāra-nāmakaṃ gāmakaṃ gato.

40.

Katvāna vīradevo’pi, saṅgāmaṃ tena rājinā;

Anīkaṅgādayo rāja-putte dve bhātaropi ca.

41.

Senādhināyakañceva, kittināmappakāsitaṃ;

Ghātetvā sahasā vīra-sammate ca bahūjane.

42.

Gāhetvā jīvaggāhaṃso, rakkhakañca camūpatiṃ;

Sabalaṃ taṃ parājetvā, anubandhi padāpadaṃ.

43.

Palāyamāno so bhīto, āgantvāna nijaṃ puraṃ;

Hatthasāraṃ samādāya, koṭṭhasāraṃ gato lahuṃ.

44.

Pacchato pacchato vīra-devo tamanubandhiya;

Āgantvāna purevāsaṃ, katipāhaṃ vidhāyaso.

45.

Gaṇhituṃ vikkamabhujaṃ, tattheva turitaṃ agā;

Pesayitvā sakaṃ sopi, mahantaṃ sakalaṃ balaṃ.

46.

Yujjhāpetvāna ghātetvā, gāme antaraviṭṭhike;

Mahākaddamaduggamhi, vīradevaṃ mahabbalo.

47.

Abhisekaṃ vināyeva, pulatthi nagare vasaṃ;

Akāsi rājaraṭṭhassa, pasāsanavidhiṃ vibhū.

48.

Apanīyaraṇe chandaṃ, bhātaropi tayo tato;

Āvasiṃsu yathāpubbaṃ, gantvā raṭṭhaṃ sakaṃ sakaṃ.

49.

Caturopi mahīpālā, yatamānā ciraṃ tahiṃ;

Ekacchattaṅkitaṃ kātuṃ, neva sakkhiṃsu sabbaso.

50.

Anisammakāribhāvena, kulīne parihāpayuṃ;

Ṭhapesuñca mahantatte, hīne sābhimate jane.

51.

Vaḍḍhitaṃnekadhā sammā, raññā vijayabāhunā;

Sāsanañca tathālokaṃ, hāpayiṃsu subuddhino.

52.

Kulīnānaṃ manussāna-mabhāvepi ca tādise;

Dose vittaṃ tadāyattaṃ, pasayhāvahariṃsu ca.

53.

Pīḷetuṃ sakalaṃ loka-muddharantādhikaṃ baliṃ;

Ucchūva ucchuyantete, khīṇako sādhanesino.

54.

Uddharitvāna buddhādi-santake bhogagāmake;

So vikkamabhujo rājā, sevakesu samappayī.

55.

Pulatthinagare neka-vihāre dhātumaṇḍite;

Sova desantarīyānaṃ, bhaṭānaṃ vasituṃ adā.

56.

Saddhehi pattadhātussa, dāṭhādhātuvarassa ca;

Pūjanatthāya dinnāni, maṇimuttādikāni ca.

57.

Candanāgarukappuraṃ, suvaṇṇādimayā bahū;

Paṭimāyo ca acchijja, yathākāmaṃ vayaṃ nayī.

58.

Sāsanassa ca lokassa, kriyamānamupaddavaṃ;

Passantā bahuso tasmiṃ, tadā nibbannamānasā.

59.

Aṭṭhamūlavihāresu, yatayo garusammatā;

Paṃsukūlikabhikkhū ca, koṭṭhāsadvayanissitā.

60.

Evaṃ titthiyatulyānaṃ, sāsanopaddavaṃ bahuṃ;

Karontānaṃ sakā sambhā-payātaṃ pavaraṃ iti.

61.

Dāṭhādhātuvaraṃ patta-dhātumādāya rohaṇaṃ;

Gantvā vāsamakappesuṃ, phāsuṭhāne tahiṃ tahiṃ.

62.

Tatheva phāsuṭhānesu, vippakiṇṇā tahiṃ tahiṃ;

Te kulīnā nilīnā’va, hutvā vāsamakappayuṃ.

63.

Pakkhadvayamahīpāla-gayhāsīmā suṭhāpitā;

Sāmantā aññamaññehi, karonto bahuso raṇaṃ.

64.

Susamiddhesu nekesu, gāmesu nigamesu ca;

Aggiṃ dentā taḷāke ca, chindantā jalapūrite.

65.

Nāsentā sabbathā sabba-mātikāvaraṇāni ca;

Chindantā nāḷikerādi, so pakāre ca bhūruhe.

66.

Yathā porāṇakaggāma-ṭhānantipi na ñāyate;

Vināsesuṃ tathā raṭṭhaṃ, aññamaññavirodhino.

67.

Te ca bhūmi patīgāma-vilopaṃ patthamosanaṃ;

Kārentā nijacārehi, ācaruṃ lokupaddavaṃ.

68.

Kulīnānaṃ manussānaṃ, dāsakammakarāpi ca;

Sasāmino’ti vattantā, nissaṅkā vītabhītikā.

69.

Hutvā yudhīyā rājūnaṃ, abbhantarapavattino;

Balavantatarā jātā, laddhaṭhānantarā tadā.

70.

Janā samantakūṭādi-nekadugganivāsino;

Adentā bhūmipālānaṃ, pubbapaṭṭhapitaṃ karaṃ.

71.

Rājāṇamagaṇentā te, gatā dāmarikattanaṃ;

Sakaṃ sakaṃ’va visaya-māvasiṃsu samuddhatā.

72.

Anatthe nicitā nāma, parivattanti sabbatā;

Iti vattabba taṃyeva, yātaṃ laṅkātalaṃ tadā.

73.

Evaṃ gāmakabhojakā viya bhusaṃtejo vihīnā sadā;

Accantaṃ byasanāti sattahadayā rājābhimānujjhitā.

74.

Niccaṃ attaparatthasiddhividhurāsaṅgā vihīnāsayā;

Sabbe te vihariṃsu bhūmipatayo cārittamaggātigā.

Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse

Caturājacariyaniddeso nāma

Ekūnasaṭṭhimo paricchedo.